Reklam
Bugun...
Reklam
Reklam
5 Balkan Ülkesinde en ağır asimilasyon Pomaklara

Dilruba Senocak Pomaklar Hakkinda Derlemeler
pomakajans@gmail.com
facebook-paylas
 


Balkanlarda Torbeş – Pomak  etkinliğini kaybetmesinde önemli rol oynayan göçlerin, 1683–99 Osmanlı Avusturya savaşıyla başladığını söylemek mümkündür. 1804 Sırp İsyanı ve sonrasındaki Osmanlı Rus savaşları gibi gelişmeler göçlerin devamını getirir.


1908 sonrası da devam eden göç hareketi daha da artar. Bu dönemde (1908–1923) 300.000 civarında Torbeş – Pomak  göç ettiği belirtilir. Gerek I. Dünya Savaşı yıllarında gerekse 1918’de kurulan Sırp-Hırvat-Sloven Krallığı döneminde dil, milliyet, eğitim vb. hususlardaki olumsuzlukların Torbeş – Pomak  göç etmesine etki ettiği görülmektedir. Söz konusu dönemde 120.000 civarı göç yaşandığı tahmin edilmektedir
Gerek II. Dünya Savaşının devam ettiği yıllarda ve Bulgar işgalleri esnasında gerekse sonrasında yaşanan gelişmeler Torbeş – Pomak  yok sayan bazı uygulamalara ortam hazırladı. Zira 1945 sonrasında sosyaliizmin etkin olması Torbeş – Pomakların bazı haklarının kısıtlanmasına, mevcut idarenin Arnavutluk’u yanına çekme politikasıyla Arnavut milliyetçiliğinin artmasıyla da Torbeş – Pomakların  Arnavutlar olduğu iddialarının gündeme gelmesine neden oldu 1946 öncesinde Sırp olmanın göstergesi olan -yeviç veya -yeva eklerinin yerini 1946’da çıkan ‘Soyadı Kanunu’ ile Arnavutlaştırma çabaları aldı. Bu kanunla, Torbeş – Pomakların daha önce Sırpçaya ve Sırp “etnik” grubuna uyarlanmış olan soyadları, bu defa “-i” eki sayesinde Arnavutçaya ve Arnavut “etnik” grubuna uyarlandı. Açıkça, sosyo-kültürel hedefe uygun olarak Torbeş – Pomaklar soyadları itibarıyla Arnavutlaştırıldılar…
Makedonya Torbeş – Pomaklarının zor durumda kalmasına etki eden bir diğer önemli faktör, 1952’de gerçekleşen Türkiye ile Yugoslavya arasında imzalanan ‘Serbest Göç’ anlaşmasıdır.

Nitekim sosyalist rejim, halkı kendi istekleriyle (serbest) göç ettiklerini imzalamaları karşılığında göç etmelerine izin verilmiştir. Osya Türkiye’ye buradan göç edenlerin hiçbir baskıya maruz kalmadıklarını, kendi istekleri ile göç ettiklerini aksettiren Tito yönetiminin siyasi kurnazlığı söz konusudur.Makedonya’dan Türkiye’ye 1950-1971 yılları arasında toplam 77.431 aileye mensup olarak 305.158 bin kişi, Anavatan'a göç etmiştir
Göçün ne denli etkili olduğunu anlayabilmek için 1953’ten günümüze kadar yapılan nüfus sayımlarını  incelemek yeterli olacaktır. Bu süre zarfından bütün milletlerin nüfusu artarken, Torbeş – Pomak nüfusu sürekli azalmıştır. Yakın zamanda eğitim amacıyla Türkiye’ye giden Torbeş – Pomak  öğrencilerinden bazılarının geri dönmemesi ardından ailelerinin de yanlarına gelmesiyle yeni bir göç anlayışının ortaya çıktığı görülür. Günümüzde ise göç olgusu yoğunluğunu kaybetmekle beraber devam etmektedir
Nüfus Yapısı

1945 sonrasında etnik olarak son derece karmaşık olan nüfus ‘Halklar’, ‘milletler’ ve ‘etnik gruplar’ şeklinde üçlü bir sisteme göre sıralandı. Makedonlar ilk gruba dahil edilirken Torbeş – Pomaklar, Arnavutlarla birlikte ikinci gruba dahil edildi. 1950’lerden 1990’lara kadar Makedonya’daki Arnavut ve Torbeş – Pomak  nüfusunun belirlenmesinde Belgrad, Moskova ve Tiran arasındaki ilişkilerin, batıyla olan ilişkilerin etkin olduğu muhakkaktır.

Günümüz Makedonya’sının nüfusunu, Makedon, Türk, Arnavut, Sırp, Rom, Ulah (Rumen), (Torbeş – Pomak  ) ve diğer milliyetler oluşturmaktadır. Yüzyıllardır birlikte yaşayan bu milliyetlerin bölgedeki nüfus oranlarının zamanla değişikliğe uğradığı görülür. Ancak söz konusu deşikliklerden Makedon ve Arnavut nüfus olumlu yönde etkilenirken, Torbeş – Pomak  nüfusu olumsuz yönde etkilenmektedir. Bunu resmi rakamlardaki verilere (veya bazı tutarsızlıklara) göre örneklemek mümkündür (Tablo 1.).

Bağımsızlık Sonrası Makedonya Torbeş – Pomaklar  

Makedonya’nın bağımsızlığını ilan etmesi (1991) ile diğer milletler gibi Torbeş – Pomaklar  açısından da yeni bir dönem başlagıcı sayılmaktadır. Kasım 1991de yürürlüğe giren anayasanın giriş paragrafında, ‘Makedonya Cumhuriyeti Makedonların ulusal devleti olarak kurulmuştur’ şeklindeki “ulus” ibaresi Makedonya’nın Makedonlar dışındaki diğer milletler artık “ulusal azınlılar olarak” tanımlanmıştır. Oysa 1974 Anayasasında Torbeş – Pomaklar  ve diğer milletler, devletin kurucu unsurları arasında anılmaktaydı.

1991 Makedonya anayasası, Torbeş – Pomak  ve öteki etnik grupları ‘milliyet’ olarak tanımlamıştır. “Milliyet” ibaresi, çok uluslu bir devletin içinde var olan bir ulusal topluluk anlamını taşır; yani uluslararası hukuk terminolojisinde, Makedonyalı Torbeş – Pomak  , ‘ulusal azınlık’ kapsamına girerler. Makedonya’nın Bağımsızlığı ile birlikte kabul edilen yeni anayasa ile diğer azınlıklar olduğu gibi Makedonya’daki Türkleri de birçok kültürel ve sosyal haklardan mahrum kalmıştır.

Bu sistem neticesinde Makedonya Torbeş – Pomakları’nin sistematik bir şekilde yozlaşma ve asimilasyon politikaları ile karşı karşıya kaldıkları görülmektedir. Ülkedeki ulus-devlet inşası yönündeki girişimlerin akabinde, Torbeş – Pomakolarin izole edilmeleri ve marjinalleşmelerni tetiklenmiştir.

Bizi  Facede sosyal Medyada Takip edin.Pomaklar hakkinda her seyden an itibari ile  Haberiniz olsun ..  Pomakbülteni Haber Portalı.

 



Bu yazı 3365 defa okunmuştur.

Reklam

YORUM YAZ

YAZARIN DİĞER YAZILARI

HABER ARA
ÇOK OKUNAN HABERLER
Reklam
VİDEO GALERİ
FOTO GALERİ
GÜNDEM'DEN BAŞLIKLAR
YUKARI